12.02.2026
Жеке бас құқығы - Конституциямен және халықаралық құқықтық актілермен бекітілген адамның негізгі құқықтарының бірі. Ол әрбір адамның өз өмірі: тұрғылықты жерін, қарым-қатынас аясын, кәсібін және, сөзсіз, некесін таңдау туралы өз бетінше шешім қабылдауға құқығы бар екенін білдіреді.
Неке екі тараптың ерікті келісімі негізінде ғана мүмкін болады. Қысымның кез келген түрі - психологиялық, физикалық, экономикалық немесе әлеуметтік - заң мен адам құқықтарының бұзылуы болып табылады.
Заңнамада мыналар үшін жауапкершілік көзделген:
кез келген нысандағы зорлық-зомбылық (дене, психологиялық, жыныстық);
қудалау (стыкинг, қорқыту, қорқыту);
некеге тұруға мәжбүрлеу немесе одан еркін бас тартуға кедергі жасау.
Мұндай әрекеттер құқық бұзушылықтың ауырлығына байланысты айыппұлдарды, бас бостандығын шектеуді және бас бостандығынан айыруды қоса алғанда, әкімшілік және қылмыстық жауаптылыққа әкеп соғады.
Есте сақтау маңызды:
Жеке бас бостандығы - артықшылық емес, құқық.
Басқа адамның шекарасын, қадір-қасиетін және таңдауын құрметтеу - құқықтық және қауіпсіз қоғамның негізі.
Оқытушы Ю.А.Гармашова.